“`html
Inleiding: waarom geschiedenis in Nabburg de moeite waard is
Wie de geschiedenis van de Boven-Palts écht wil begrijpen, kan niet om Nabburg heen. Dit compacte stadje aan de rivier de Naab, zo’n 30 kilometer ten noorden van Regensburg, bewaart zijn middeleeuwse erfgoed als geen ander. De stadsmuren staan er nog grotendeels intact bij, de torens kijken neer op dezelfde keien die kooplieden uit de Middeleeuwen betraden, en de Marktplatz ademt nog altijd de sfeer van eeuwen geleden. Nabburg werd in 1296 officieel stadsrechten verleend door hertog Rudolf I van Beieren, maar de bewoning gaat terug tot het jaar 929, toen koning Hendrik I hier een burcht liet bouwen als verdediging tegen de invallen uit het oosten. Die duizend jaar durende geschiedenis is tastbaar aanwezig in elke straat, elke poort en elk gebouw van de Altstadt. Voor Nederlandse dagjestoeristen en geschiedenisliefhebbers biedt Nabburg een authenticiteit die grotere steden vaak missen: geen toeristisch decor, maar een levende stad die haar verleden koestert. En dat alles zonder de drukte van Regensburg of Neurenberg.
De middeleeuwse stadsmuren en torens van Nabburg
De indrukwekkendste getuigen van Nabburgs verleden zijn ongetwijfeld de middeleeuwse stadsverdedigingswerken, die in uitzonderlijk goede staat bewaard zijn gebleven. De stadsomwalling, die grotendeels dateert uit de 14e en 15e eeuw, omgeeft de Altstadt nog altijd bijna volledig. Een wandeling langs de binnenzijde van de muur duurt ongeveer 40 minuten en onthult details die boekdelen spreken: schietgaten, weergang en resten van de originele bekisting.
Bijzondere aandacht verdient de Nabburger Stadtturm, ook wel de Obere Torturm genoemd, die aan de noordzijde van de Marktplatz staat. Deze vrijstaande torenwachter uit de 15e eeuw is één van de beeldbepalende monumenten van de stad en was vroeger onderdeel van het stadspoortensysteem. In de zomermaanden (mei t/m september) is de toren op zaterdagen te beklimmen voor een vergoeding van €2,50 per persoon – het uitzicht over de daken van de Altstadt en de omliggende heuvels is de moeite meer dan waard.
Aan de zuidzijde van de stad bevindt zich de goed bewaard gebleven Unteres Tor, de onderste stadspoort, die vroeger de toegangspoort vormde vanuit de richting Regensburg. De ronde wachttorens langs de Ringmauer, waaronder de markante Pulverturm (kruittoren) aan de westzijde bij de Ringstraße, geven een levendig beeld van hoe de stad er in de late Middeleeuwen moet hebben uitgezien. Vrijwilligers van de lokale heemkundevereniging Historischer Verein für Oberpfalz und Regensburg organiseren op aanvraag begeleide rondleidingen langs de vestingwerken.
De Stadtpfarrkirche St. Johannes Baptist en de kerkelijke geschiedenis
Het religieuze en architectonische hart van Nabburg is de Stadtpfarrkirche St. Johannes Baptist, gelegen aan de Kirchgasse direct naast de Marktplatz. Deze imposante gotische hallenkerk werd gebouwd in de 14e en 15e eeuw op de fundamenten van een vroeger romaans kerkgebouw, en de bouw duurde meerdere generaties. De kerk is vrij toegankelijk dagelijks van 8.00 tot 18.00 uur.
Aanraders
Binnenin valt meteen de hoogte van het driebeukige schip op, dat kenmerkend is voor de laat-gotische Oberpfälzische stijl. Bijzonder historisch waardevol zijn de middeleeuwse muurschilderingen in het koor, die gedeeltelijk bewaard zijn gebleven ondanks de reformatietijd. Nabburg koos in de 16e eeuw voor het lutheranisme, maar keerde later terug naar het katholicisme – een religieuze strijd die zichtbaar is in de gelaagdheid van het kerkinterieur. De gotische koorafsluiting en het laat-gotische kruisgewelf dateren uit circa 1480.
Op het kerkhof rondom de kerk, dat nu als park is ingericht, staan nog enkele historische grafstenen die wijzen op prominente Nabburger families uit de 16e en 17e eeuw. De namen Fuchssteiner en Portner komen meerdere malen voor – families die een grote rol speelden in het stedelijke bestuur. Wie geïnteresseerd is in de kerkelijke geschiedenis van de stad kan terecht bij de Katholische Pfarrei Nabburg aan de Kirchgasse 3, waar historisch documentatiemateriaal beschikbaar is voor geïnteresseerden.
Het Marktplatz, het Rathaus en het dagelijks leven door de eeuwen
De Marktplatz van Nabburg is meer dan een mooi plein – het is een open geschiedenisboek. Hier werd in de Middeleeuwen wekelijks markt gehouden, hier werden rechtszaken bepleit, en hier vierde de stad haar hoogte- en dieptepunten. De rechthoekige pleinvorm met de omringende vakwerkhuizen en stenen burgerwoningen is grotendeels intact gebleven, al werden diverse panden na branden in de 17e eeuw herbouwd in barokke stijl.
Het Rathaus aan de noordoostzijde van het Marktplatz dateert in zijn huidige vorm uit de 17e eeuw, maar de kelder en delen van de fundering gaan terug tot de 14e eeuw. In de raadszaal hangen portretten van vroegere burgemeesters die een visuele tijdlijn bieden van de stedelijke ontwikkeling. Het gemeentehuis is op werkdagen geopend en bezoekers mogen de hal en de trap bezichtigen.
De historische Apotheke am Markt aan de Marktplatz 7 bestaat al in enige vorm sinds de 17e eeuw en heeft originele apothekersmeubilair uit de 19e eeuw bewaard in een kleine vitrine bij de ingang. Even de deur openen en een blik werpen is zeker de moeite waard. Op de hoek van de Marktplatz en de Oberer Markt staat het Gasthaus zur Post, een herberg die al in de 18e eeuw functioneerde als poststation langs de route Regensburg–Weiden. Het gebouw zelf dateert grotendeels uit 1742 en is te herkennen aan de karakteristieke boogpoort. In het café kunnen bezoekers nog steeds Oberpfälzische gerechten nuttigen – de Schäufele (varkensschouder) staat al decennia op de kaart voor circa €14,50.
Praktische informatie voor je bezoek aan Nabburg
Nabburg is per trein uitstekend bereikbaar: vanuit Regensburg rijdt de Regionalbahn (lijn RB 36) meerdere keren per uur naar Nabburg, reistijd ongeveer 35 minuten. Vanuit Nederland is Regensburg goed te bereiken via Frankfurt of München. Het treinstation van Nabburg ligt op slechts 10 minuten loopafstand van de Marktplatz via de Bahnhofstraße.
Wie met de auto komt, kan parkeren op de Parkplatz am Stadtgraben (gratis, onbeperkt) direct naast de stadsmuren aan de westzijde, of op het Marktplatzparkplatz aan de zuidzijde van het centrum (€0,50 per uur). De Altstadt zelf is grotendeels voetgangersgebied.
De beste reistijd voor een historisch bezoek is mei tot oktober, wanneer de Stadtturm open is en het weer wandelen langs de stadsmuren aangenaam maakt. In juli vindt jaarlijks het Nabburger Stadtfest plaats, waarbij historische gidsen in middeleeuwse kledij rondleidingen verzorgen. Openingstijden van kerken en musea kunnen variëren; raadpleeg vooraf de website van de stad Nabburg (stadt-nabburg.de).
Veelgestelde vragen over geschiedenis in Nabburg
Wanneer is Nabburg gesticht en wanneer kreeg de stad stadsrechten?
De eerste vermelding van Nabburg dateert uit het jaar 929, toen koning Hendrik I een burcht liet bouwen aan de Naab als grensversterking. De officiële stadsrechten werden verleend in 1296 door hertog Rudolf I van Beieren, wat Nabburg tot een van de oudere stadjes in de Boven-Palts maakt.
Zijn de middeleeuwse stadsmuren van Nabburg nog intact?
Ja, de stadsmuren van Nabburg behoren tot de best bewaard gebleven middeleeuwse vestingwerken in de Oberpfalz. Grote delen van de ringmuur, inclusief meerdere torens zoals de Pulverturm en de Obere Torturm, staan er nog vrijwel volledig bij. Een wandeling langs de binnenzijde duurt ongeveer 40 minuten en is gratis toegankelijk het hele jaar door.
Is er een museum over de geschiedenis van Nabburg?
Nabburg heeft geen groot stadsmuseum, maar de Stadtpfarrkirche St. Johannes Baptist beschikt over historische documentatie ter plaatse. De lokale heemkundevereniging organiseert op aanvraag begeleide rondleidingen voor groepen. Daarnaast zijn er in het gemeentehuis historische archiefstukken in te zien op afspraak via het Stadtarchiv Nabburg.
Welke historische gebouwen zijn een must-see in Nabburg?
De drie absolute hoogtepunten zijn de Stadtpfarrkirche St. Johannes Baptist met haar gotische interieur en middeleeuwse muurschilderingen, de Obere Torturm (Stadtturm) aan de Marktplatz, en de bijna volledig intacte middeleeuwse ringmuur. Ook het 17e-eeuwse Rathaus en de historische gevels rondom de Marktplatz zijn historisch gezien heel waardevol.
Zijn er begeleide historische rondleidingen in Nabburg?
Ja, de stad Nabburg organiseert met name in de zomermaanden historische stadswandelingen, soms met gidsen in historische kledij tijdens het jaarlijkse Stadtfest in juli. Groepen kunnen het hele jaar door een begeleide rondleiding aanvragen via de Stadtverwaltung Nabburg. Individuele bezoekers kunnen ook terecht bij de VHS Nabburg voor losse lezingen over de stadsgeschiedenis.
Informatie bijgewerkt in maart 2026.
“`
